CLT (Międzyjęzykowe Zadania Leksykalne, Cross-Linguistic Lexical Tasks) to zadania wykorzystywane do badania znajomości słów u dzieci w wieku przedszkolnym – zarówno tych jednojęzycznych, jak i dwujęzycznych.

CLT sprawdza:

• rozumienie słów (bierne słownictwo) – czy dziecko rozpoznaje znaczenie rzeczowników i czasowników,
• nazywanie (czynne słownictwo) – czy dziecko potrafi samo nazwać przedmioty i czynności.

Po co przeprowadzać badanie CLT?

CLT może być wykorzystywane jako element szerszej diagnozy rozwoju językowego lub poznawczego przedszkolaka. Często wykorzystywane jest w badaniach naukowych, w których naukowcy badają dzieci w kilku językach, stosując różne wersje językowe CLT.

Na podstawie wyniku zobaczysz, czy zasób czynnego i biernego słownictwa dziecka mieści się w normie opracowanej dla dzieci jednojęzycznych w jego wieku.

Polska wersja CLT ma normy dla dzieci jednojęzycznych w wieku od 3;0 do 5;11.

Jak wygląda badanie?

Badanie CLT trwa około 15–20 minut i składa się z czterech części:

1. Znajdź obrazek: przedmioty – dziecko wybiera obrazek przedstawiający dany obiekt (np. „Gdzie jest but?”)
2. Znajdź obrazek: czynności – dziecko wybiera obrazek pokazujący daną czynność (np. „Kto siedzi?”)
3. Powiedz słowo: przedmioty – dziecko nazywa przedmiot na obrazku (np. „Co to jest?”)
4. Powiedz słowo: czynności – dziecko mówi, co się dzieje na obrazku (np. „Co ona robi?”)

Badanie można przeprowadzić:

• online – na komputerze lub tablecie (w przeglądarce),
• na papierze – z użyciem wydrukowanych obrazków.

W jakich językach dostępne są CLT? Jak powstają?

CLT zostały opracowane w ponad 40 językach. Polska wersja to jedna z nielicznych, które mają normy – pozostałe wykorzystywane są głównie w badaniach naukowych, dlatego nie są jeszcze udostępniane na tej stronie. Mamy jednak nadzieję, że w miarę z tworzeniem norm do kolejnych wersji językowych CLT będziemy mogli udostępniać je diagnostom. Każda z wersji językowych CLT była tworzona według tej samej procedury i jednakowych kryteriów. To oznacza, że kolejne wersje językowe CLT są konstruowane dla każdego języka osobno, a nie tłumaczone.

Stworzenie CLT obejmuje kilka kroków, w których bierze się pod uwagę m.in.:

• znaczenie słów,
• wiek przyswajania słów,
• złożoność morfologiczną i fonologiczną słów,
• zgodność w nazywaniu obrazków przez dzieci i przez dorosłych.

Z powodu złożoności procedury tworzenia CLT, nieuprawnione i nierzetelne (a także prowadzące do błędnych wniosków) jest tłumaczenie CLT na inne języki.

Jeśli, wiedząc, że inne wersje językowe CLT nie mają norm, chcesz wykorzystać CLT w badaniach naukowych, napisz do nas: clts@psych.uw.edu.pl

Więcej informacji znajdziesz na stronie narzędzia: https://multilada.pl

CLT są częścią baterii LITMUS i powstawały w ramach akcji COST IS0804 (www.bi-sli.org), której celem było opracowanie narzędzi do oceny umiejętności językowych dzieci wielojęzycznych.